założenia:

Psychoterapia - odkrywanie i wspomaganie naturalnych procesów rozwoju dzieci.

Psychoterapia jest działaniem w dwóch obszarach, które są komplementarne wobec siebie. Pierwszy zakres to szukanie rozwiązań i umożliwianie zmiany niepożądanych zachowań, stanów, reakcji emocjonalnych. Ma zastosowanie wówczas, gdy występują tzw. trudności i problemy ( bardziej adekwatny byłby termin - wyzwania ). Jestem przekonana, że są one niekiedy niezbędne w procesie rozwoju - stają się okazją, aby uczyć się nowych reakcji i zachowań, odkrywać w sobie nowe możliwości, poznawać kim jestem, mobilizować swoje siły psychiczne, a przez to wzmacniać siebie i dojrzewać. Kiedy dziecko poradzi sobie z trudnością, nabiera wówczas zaufania do swoich sił, szacunku dla siebie, wzmacnia poczucie własnej wartości. Ponadto uczy się jak radzić sobie z podobnymi sytuacjami w przyszłości. Drugi zakres psychoterapii to ukazywanie drugiej osobie jej wewnętrznych możliwości, rozwijanie i wzbogacanie dostępnych sposobów funkcjonowania, odkrywanie własnej drogi, ukazywanie nowych perspektyw i kierunków rozwoju. Dobrą metaforą opisującą zakres i proces terapii jest wspinaczka na szczyt góry - kiedy już znajdziemy się tam, odkrywamy nowe widoki i nowe szczyty do zdobycia.

W mojej pracy terapeutycznej, w obu jej obszarach wykorzystuję głównie metodę Neurolingwistycznego Programowania. NLP jest młodą dziedziną wiedzy z pogranicza psychologii, neurologii, lingwistyki. Powstała początkowo jako metoda psychoterapii, ale znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie istotna jest komunikacja między ludźmi.

NLP jest bardzo użyteczną i efektywną metodą; dysponuje precyzyjnymi technikami terapeutycznymi, ale zawiera również sposoby i strategie tworzenia własnych, indywidualnych dla każdego terapeuty, narzędzi. NLP zajmuje się strukturą subiektywnego doświadczenia, a nie jego treścią, bardziej istotny jest sposób, w jaki powstała trudność i jak druga osoba działa, że utrzymuje tę trudność, niż jaka jest treść, czy przyczyna problemu. Tradycyjne kierunki psychoterapii zakładają, że warunkiem zmiany jest poznanie i zrozumienie przyczyn występujących problemów. Natomiast w NLP nie jest to konieczne - głównym kryterium działania terapeuty jest realizacja określonego przez daną osobę celu. Ma to szczególne znaczenie w terapii dzieci, które nie posiadają umiejętności intelektualnego wglądu w sytuację problemową.

Wartością NLP są również założenia - to one stwarzają niepowtarzalny charakter tej metody. Podstawowe założenia NLP są jednocześnie wskazówkami jak z niego korzystać. Określają również model funkcjonowania człowieka, wskazują zakres i możliwości działań terapeutycznych.

Nadrzędną zasadą w NLP jest szacunek dla wewnętrznego świata drugiej osoby - to, jak postrzega rzeczywistość, jakie ma przekonania na temat siebie i świata, jaki jest jej system wartości. Kolejne założenie jest następujące: każde zachowanie, nawet niepożądane, negatywne ma jakąś pozytywną intencję dla danej osoby. Przyjęcie i działanie według tego założenia pomaga kierować się w stronę szukania rozwiązania - jakie inne zachowania, akceptowane, mogą spełnić tę pozytywną intencję. Ważnym i pomocnym założeniem jest przyjęcie, że nie ma porażek, są tylko informacje zwrotne z naszych konkretnych działań - co należy zrobić inaczej, aby uzyskać efekt o jaki nam chodzi. Innym założeniem NLP jest to, że „mapa to nie terytorium”. Świat jest nieskończoną liczbą możliwych wrażeń zmysłowych, a my jesteśmy zdolni postrzegać tylko niewielką część. Ta część, którą możemy odebrać, ulega przefiltrowaniu przez nasze unikalne doświadczenia, kulturę, język, przekonania, wartości, zainteresowania i założenia. A więc każdy z nas żyje w swojej niepowtarzalnej rzeczywistości. Bardzo zawężone przekonania, zainteresowania i percepcja uczynią świat zubożałym, przewidywalnym i nudnym. Dokładnie ten sam świat może być bogaty i ekscytujący. Przyczyna leży nie w samym świecie, ale w rodzaju filtra, przez który go postrzegamy. Szczególnie ważne i pomocne w mojej pracy terapeutycznej z dziećmi jest przekonanie, że każdy ma w sobie siłę i wewnętrzne zasoby, aby stawać się zdrową, dojrzałą osobą. Inne założenie, którym kieruję się w prowadzeniu psychoterapii, dotyczy przekonania, że każda osoba, również dziecko, zna rozwiązanie swojego problemu. Rolą i zadaniem terapeuty jest jedynie pomoc w szukaniu tego rozwiązania.Działanie zgodnie z tym założeniem daje dodatkowy efekt terapeutyczny - osoba ma poczucie, że posiada dostateczną wiedzę i umiejętności, aby poradzić sobie z trudnościami.

Psychoterapię można określić jako podróż z miejsca, w którym dana osoba się znajduje, do innego, w którym pragnie się znaleźć. Każda osoba odbywająca taką podróż odkrywa swoje indywidualne drogi, unikalny sposób podróżowania i tempo, w jakim posuwa się naprzód; poznaje wartość pokonywania trudności, radość z osiągania celu podróży; poznaje i rozwija swoje zdolności i umiejętności. Terapeuta jest towarzyszem w tej podróży; niekiedy wyprzedza wędrowca o jeden krok, ale zwykle podąża za nim, wspierając go i motywując do dalszej drogi. Podróż z każdą osobą przebiega odmiennie , ponieważ każda osoba jest odrębnym, unikalnym światem - ma swój niepowtarzalny sposób myślenia, odczuwania, reagowania, specyficzne potrzeby i pragnienia, a także swoją indywidualną drogę rozwoju.

Renata Puchala

Rola tworzenia w procesie terapii i rozwoju.

Kształtowanie tożsamości i relacji z innymi.

Twórczość artystyczna to piękne medium łączące wnętrze człowieka ze światem zewnętrznym, to także szczególna droga od człowieka do człowieka. Pozwala realizować fundamentalną potrzebę psychiczną i duchową - pełnej i autentycznej obecności przed innymi i z innymi ludźmi, odczuwania wartości siebie i swojego życia..

Zaspokojenie tych potrzeb niesie za sobą odwagę pokazania siebie, zdolność nieskrępowanego wyrażania swoich uczuć, odkrywania swojego świata, umiejętność zachowania swojej tożsamości w spotkaniu z inną osobą lub grupą.

Z tym wielkim i trudnym zadaniem spotykamy się już w pierwszych latach życia. Jeżeli dziecko nie nauczy się stawiać mu czoła, zadanie to stanie się problemem w życiu dorosłym. Dlatego tak ważne jest przeprowadzenie dziecka przez wiążące się z nim trudności.. Podejmowanie twórczego działania wobec grupy jest doskonałą okazją przełamania lęku i wewnętrznej blokady, zbudowania postawy otwartości i zaufania do siebie. Pierwsze i kolejne sukcesy pomagają pokonać bariery i emocjonalne zahamowania, otwierają dziecko na zabawę i eksperymentowanie. W miejsce stresu i kompleksów – stopniowo pojawia się ciekawość, swoboda działania, radość z efektu, wiara w siebie, motywacja do podejmowania dalszej pracy. Pozytywne doświadczenia uwalniają od napięć i stanowią przeciwwagę dla problemów wynikających z patologii rodzinnych, zaburzeń relacji, trudności szkolnych. Możliwość systematycznego odreagowywania, wyrażania uczuć, rozluźniania napięcia zapobiega zaburzeniom emocji, postawom agresywnym, depresyjnym, wynikającym z ich kumulacji i tłumienia.

W dalszym rozwoju problem „bycia przed innymi” ulega pogłębieniu. Pojawiają się pytania o własną odrębność, niepowtarzalność, celowość istnienia, o własną tożsamość, rośnie potrzeba akceptacji. Świadomie prowadzone zajęcia, w atmosferze bezpieczeństwa i szacunku, pomagają zmierzyć się z czasem dojrzewania, wydobyć się z poczucia chaosu, ukierunkować ekspresję, generować pozytywne myślenie o sobie i świecie.

Proces tworzenia w grupie to także kształtowanie umiejętności współistnienia, akceptacji i szacunku dla odmienności innych uczestników. To obszar swoistej wymiany – emocji, doświadczeń, różnych poziomów energii i wrażliwości. W naszym Ośrodku, podczas zajęć pracują obok siebie dzieci nadpobudliwe i zahamowane, dzieci posiadające umiejętności warsztatowe i dzieci z trudnościami manualnymi, dzieci nadwrażliwe i dzieci z dużym temperamentem. Wszystkie mają wiele do zaoferowania innym.

Systematyczne uczestniczenie w działaniach twórczych służy rozwojowi postawy kreatywnej również poza obszarem sztuki, staje się bazą pełniejszego, bardziej satysfakcjonującego życia.

„W życiu podążamy ścieżką wyznaczoną przez naszą wyobraźnię”

– to zdanie Josepha Murphy’ego wskazuje jak ważna jest rola wyobraźni i kreatywności w procesie terapii i rozwoju osoby.

Bogata wyobraźnia to nie tylko kategoria plastyczna, to także szerszy wybór wzorców zachowań, życiowych dążeń i marzeń. Możemy ją wykorzystać, aby prowadziła nas w najbardziej pożądanym kierunku.

Barbara Kasprzak